Rockstar Games, GTA 6 piyasaya çıkmadan altı ay önce 31 işçi işten çıkardı
Ekim 2024'te Rockstar North ofislerinden 31 çalışan işten çıkarıldı. Şirket bunun "ağır suistimal" (gross misconduct) nedeniyle olduğunu söyledi. İşçiler ise sendika kurma çabalarına karşı bir misilleme olduğunu iddia etti. Bağımsız Britanya İşçi Sendikası (IWGB) bu işten çıkarmaları "oyun endüstrisi tarihinin en açık ve zalim sendika düşmanlığı eylemi" olarak nitelendirdi. İngiltere Başbakanı Keir Starmer Aralık 2024'te işten çıkarmaları "çok endişe verici" olarak adlandırdı. 200'den fazla Rockstar North çalışanı yönetimin eylemlerini kınayan bir mektup imzaladı. Yasal süreç şu anda devam ediyor.
Rockstar, işten çıkarmaların nedenini duyurulmamış oyun özelliklerinin sızdırılması olarak somutlaştırdı. İşçiler ise bunun sendika faaliyetine karşı misilleme olduğunu ileri sürüyor. İngiltere hukuku işçilerin sendikalaşma hakkını korur; eğer işten çıkarma sendika katılımının doğrudan sonucuysa, yasadışıdır. IWGB bu sebepten yasal işlem başlattı. Mahkeme tarihi henüz kamuya açıklanmadı. Sendika yasal süreç için bağış topluyor, çünkü büyük bir oyun şirketine karşı dava açmak önemli harcama gerektirir.
Sendikanın dört somut talebi: 31 işçi, şeffaflık, esneklik, crunch'ın sonu
Rockstar Game Workers Union (RGWU) dört ana talep etrafında birleşiyor:
1. 31 işçinin işe geri alınması: Eğer mahkeme Rockstar'ın haksız işten çıkarma yaptığını belirlerse, işe iade kararı çıkabilir. İngiltere hukukunda bu her zaman mümkün değil—bazı durumlarda maddi tazminat tercih ediliyor.
2. Maaş şeffaflığı: Oyun endüstrisinde maaş aralıkları genellikle gizli tutulur. Sendika, maaş bantlarının açıklanmasını istiyor. Bu, pazarlık gücünü artırmanın ilk adımı.
3. Esnek çalışma: Uzaktan çalışma, hibrit modeller, vardiya seçenekleri. Oyun geliştirme ekipleri senkronize çalışma ihtiyacı duysa da, bu ihtiyaç her pozisyon için aynı seviyede değil.
4. Crunch'ın sona ermesi: Oyunun çıkışına yakın haftalarda işçiler 70-80 saatlik haftalık vardiyalara zorlanır, genellikle ek ücret karşılığı olmadan. RGWU bu kültürün tamamen bitirilmesini talep ediyor.
Bu talepler birbiriyle bağlantılı. Crunch kültürü şeffaf olmayan maaş politikalarıyla ve esnek olmayan çalışma düzenleriyle destekleniyor. RGWU bu üç faktörü birlikte ele alarak yapısal bir değişim istiyor. Sendika Edinburg, Londra, Leeds, Lincoln ve Dundee dahil beş İngiltere ofisinde varlığa sahip. Rockstar henüz sendikayı toplu pazarlık için muhatap olarak tanımadı.
Take-Two'nun 8 milyar dolarlık beklenti ve işçi talebi arasındaki gerilim
Take-Two Interactive, mali yılı 2027 için GTA 6 sayesinde 8 milyar doların üzerinde gelir beklentisinde bulundu. Bu, tek bir oyun için son yılların en agresif finansal öngörülerinden biri.
Sendikanın argümanı şu: bir şirket 8 milyar dolar gelir elde edebiliyorsa, işçilerine adil ücret ve insanca çalışma koşulları sağlayabilir. Take-Two CEO'su GTA 6'nın sunduğu değerle fiyatlandırması arasında fark olduğunu ima etti. Eğer oyun bu kadar değerliyse, onu üreten işçiler de aynı değerin bir parçası.
Tarihsel olarak, oyun endüstrisinde yüksek gelir ve zayıf işçi koşulları birlikte var olabilir. CD Projekt Red, Cyberpunk 2077 geliştirmesinde crunch şikayetleriyle karşılaştığı halde milyarlarca dolar gelir elde etti. Yüksek gelir, otomatik olarak işçi haklarını güçlendirmiyor.
Oyun endüstrisinde sendikalaşma neden artıyor?
Oyun endüstrisi uzun yıllar boyunca sendikalaşmaya dirençli kaldı. Hollywood'da yazarlar, oyuncular ve teknik ekipler onlarca yıldır sendikalı çalışırken, oyun stüdyolarında sendikal yapılanma nadir görüldü.
Son birkaç yılda durum değişti. ABD'de ZeniMax (Bethesda'nın sahibi) ve Activision Blizzard QA ekiplerinde sendikalar kuruldu. İngiltere'de RGWU, oyun endüstrisindeki ana sendikalardan biri haline geldi.
Bu eğilimin arkasında üç faktör var: İlk olarak, crunch dönemleri tekrar tekrar yaşanıyor ve işçiler bu döngüyü bireysel pazarlık gücü dışında bir yolla kırmak istiyor. İkinci olarak, 2023 ve 2024'te oyun endüstrisi 10.000'den fazla işçi işten çıkardı. Büyük şirketler rekor gelir elde ederken aynı zamanda "maliyet düşürme" stratejisiyle çalışan kıymaya devam etti. Üçüncü olarak, oyun endüstrisinde çalışan genç nesil sendikaları "sosyalist tehdit" olarak değil, işçi haklarını savunmanın araçları olarak görmektedir. RGWU'nun kuruluşu bu eğilimin İngiltere'deki en somut örneğidir.
